متخصص خون و آنکولوژی کیست؟

متخصص خون و آنکولوژی یکی از تخصص‌هایی است که احتمالا بارها نام آن را شنیده‌اید. هماتولوژیست یا متخصص خون پزشکی است که در تشخیص، درمان و پیشگیری از بیماری‌های خونی تخصص دارد. این شامل اختلالات سرطانی و غیر سرطانی است که بر اجزای منفرد خون (مانند گلبول‌های سفید، گلبول‌های قرمز یا پلاکت‌ها) یا اندام‌هایی که آنها را تولید می‌کنند (از جمله مغز استخوان و طحال) تأثیر می‌گذارد. هماتولوژی یکی از فوق‌تخصص‌های داخلی است که اغلب با انکولوژی هم‌پوشانی دارد (مطالعه سرطان).

هماتولوژی – انکولوژی یک برنامه فلوشیپ ترکیبی است که متخصص داخلی را برای تشخیص، درمان و مدیریت طیف گسترده‌ای از اختلالات خونی مرتبط آماده می‌کند. برخی از هماتولوژیست‌ها یک عمل تقسیم شده را حفظ می‌کنند و بیماران هماتولوژی را به عنوان متخصص و بیماران داخلی را به عنوان ارائه دهنده مراقبت های اولیه (PCP) می‌بینند. برخی دیگر ممکن است شغلی را به عنوان هماتوپاتولوژیست دنبال کنند، یک متخصص آزمایشگاهی که در زمینه ارزیابی و تفسیر خون، مغز استخوان و سایر نمونه‌های مرتبط فعالیت می‌کند.

بیماری‌هایی که توسط هماتولوژیست درمان می‌شوند:

هماتولوژیست‌ها مستقیماً با بیمارانی که اختلالات خونی دارند کار می‌کنند. اگر به یکی از آن‌ها ارجاع داده شده‌اید، به این دلیل است که یک اختلال شناخته شده یا مشکوک فراتر از مهارت‌های پزشک مراقبت‌های اولیه شما است و از متخصصی بهره می‌برد که تنها تمرکزش روی خون است. ارجاع به هماتولوژیست ذاتاً به معنای ابتلا به سرطان نیست. از جمله بیماری‌هایی که یک هماتولوژیست ممکن است درمان کند یا در درمان آن شرکت کند:

فوق تخصص آنکولوژی

تخصص رویه ای

باتوجه‌به اینکه معمولاً از آزمایش خون برای تشخیص یا نظارت بر آنها استفاده می‌شود، عملاً همه شرایط پزشکی تا حدودی شامل هماتولوژی هستند. یک هماتولوژیست ممکن است گاهی به عنوان پزشک اصلی (به ویژه کسانی که در سرطان خون کودکان تخصص دارند) کار کند یا به عنوان بخشی از تیمی کار کند که می تواند شامل رادیولوژیست ، جراح ، انکولوژیست پرتودرمانی ، متخصص ژنتیک و روماتولوژیست باشد. علاوه بر تشخیص بیماری، هماتولوژیست به فرد کمک می‌کند تا تشخیص را درک کنید، یک برنامه درمانی فردی ایجاد کنید و در صورت نیاز، جراحی، تزریق خون ، شیمی‌درمانی ، پرتودرمانی یا ایمونوتراپی را هماهنگ کنید. علاوه بر آزمایش خون، هماتولوژیست ممکن است اقدامات دیگری را انجام دهد:

  • آسپیراسیون مغز استخوان استخراج قسمت مایع مغز استخوان برای تشخیص سرطان خون یا لنفوم است.
  • بیوپسی مغز استخوان استخراج هسته جامد مغز استخوان برای کمک به تشخیص سرطان خون و سایر سرطان‌ها است. الکتروفورز هموگلوبین یک آزمایش خون است که برای تایید بیماری سلول داسی شکل یا سایر اختلالات ارثی موثر بر گلبول‌های قرمز استفاده می شود.
  • آزمایش آنتی ژن لکوسیت انسانی (HLA)  یک آزمایش خون است که برای تعیین اینکه آیا اهداکننده مغز استخوان برای بیمار مناسب است یا خیر.
  • توموگرافی گسیل پوزیترون (PET) یک آزمایش تصویربرداری است که از یک ردیاب رادیواکتیو برای مکان‌یابی نواحی سرطان در بدن استفاده می‌کند.
  • پونکسیون کمری (تپ ستون فقرات) شامل استخراج مایع مغزی نخاعی برای تعیین اینکه آیا سلول‌های سرطانی خون در نمونه وجود دارد یا خیر.
  • آنژیوگرافی تشدید مغناطیسی (MRA) از یک میدان مغناطیسی و امواج رادیویی برای تولید تصاویر مقطعی از عروق خونی برای کمک به تشخیص سکته مغزی و سایر بیماری‌های عروقی استفاده می‌کند.
  • پیوند سلول‌های بنیادی و مغز استخوان ممکن است برای درمان سرطان خون، لنفوم و اختلالات خوش‌خیم خون مورداستفاده قرار گیرد.

آنکولوژیست به چه کسی گفته می‌شود؟

انکولوژیست پزشکی یک پزشک دارای مجوز (معمولاً در پزشکی داخلی) است که در زمینه تشخیص، مرحله‌بندی و درمان سرطان آموزش‌دیده است. این متخصص همچنین توسعه برنامه درمانی بیمار سرطانی را هدایت می‌کند که ممکن است شامل جراحی، شیمی‌درمانی، ایمونوتراپی، درمان هدفمند یا هورمون‌درمانی باشد، درحالی‌که با سایر متخصصان سرطان‌شناسی و پزشکانی که ممکن است در مراقبت از بیمار نقش داشته باشند، هماهنگی می‌کند. یک انکولوژیست پزشکی نیز پزشکی است که یک بیمار سرطانی پس از درمان، برای معاینات طولانی‌مدت به او مراجعه می‌کند.

هماتولوژیست – انکولوژیست ها

در استفاده از داروهای شیمی‌درمانی و سایر درمان‌های سرطان خون، از جمله داروهای هدفمند و عوامل ایمونوتراپی، آموزش‌دیده‌اند. شاخه‌ای از پزشکی که به تشخیص، درمان و تحقیق سرطان اختصاص دارد، انکولوژی است، درحالی‌که به پزشکی که در این زمینه کار می‌کند، انکولوژیست می گویند. برخی از انکولوژیست ها فقط بر روی انواع سرطان یا درمان‌های خاص تمرکز می‌کنند. بسته به نوع، مرحله و محل سرطان، چندین متخصص انکولوژی ممکن است در مراقبت از بیمار مشارکت داشته باشند. رشته انکولوژی دارای سه تخصص اصلی پزشکی، جراحی و پرتوشناسی است.

انواع انکولوژیست ها

یک متخصص آنکولوژی می‌تواند به یکایک موارد نام‌برده در زیر تخصص داشته یا شاخه‌ای را به‌صورت حرفه‌ای دنبال کند:

انکولوژیست جراحی

 جراحی است که در انجام بیوپسی و برداشتن تومورهای سرطانی و بافت اطراف آن و همچنین سایر عملیات‌های مرتبط با سرطان تخصص دارد.

متخصص انکولوژیست پرتودرمانی

در درمان سرطان با پرتودرمانی برای کوچک کردن یا تخریب سلول‌های سرطانی یا کاهش علائم مرتبط با سرطان تخصص دارد.

انکولوژیست های زنان

بسیاری از انواع سرطان توسط یک فوق‌تخصص انکولوژی درمان می‌شوند. انکولوژیست‌های زنان برای درمان سرطان‌های دستگاه تناسلی زنان مانند سرطان‌هایی که رحم، دهانه رحم یا تخمدان‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهند، آموزش‌دیده‌اند، درحالی‌که انکولوژیست‌های خونی در تشخیص و درمان سرطان‌های خون (لوسمی، لنفوم و مولتیپل میلوما) تخصص دارند. یک متخصص مغز و اعصاب سرطان‌های مغز، ستون فقرات و اعصاب محیطی را درمان می‌کند.

انکولوژیست های کودکان

در درمان کودکان مبتلا به سرطان تخصص دارند. انواع خاصی از سرطان‌ها بیشتر در کودکان مانند استئوسارکوم، لوسمی و تومورهای مغزی رخ می‌دهد و انکولوژیست‌های کودکان نیز با بزرگسالانی که به یکی از این بیماری‌ها مبتلا هستند کار می‌کنند.

متخصص خون و آنکولوژی

فوق‌تخصص‌های آنکولوژی

  • تخصص‌های فرعی متعددی وجود دارد که یک انکولوژیست می‌تواند در صورت تمایل یکی از آنها را دنبال کند. این تخصص‌ها عبارت‌اند از:
  •  آنکولوژی سرطان سینه 
  •  استخوان و اسکلتی عضلانی (سرطان‌های استخوان و بافت نرم)
  • گوارشی (سرطان‌های معده، کولون، رکتوم، مقعد، کبد، کیسه صفرا و پانکراس)
  • ادراری تناسلی (سرطان‌های دستگاه تناسلی و مجاری ادراری)
  • انکولوژی سالمندان
  •  زنان (سرطان‌های دستگاه تناسلی زنان)
  •  سر و گردن (سرطان‌های دهان، حفره بینی، حلق و حنجره)
  • هماتوآنکولوژی (سرطان‌های خون و استفاده از پیوند سلول‌های بنیادی)
  • انکولوژی پزشکی هسته‌ای (تشخیص و درمان سرطان با داروهای رادیواکتیو)
  • نورونکولوژی (سرطان‌های مغز)
  •  چشم (سرطان‌های چشم)
  • انکوپاتولوژی (تشخیص سرطان در آزمایشگاه)
  • درد و انکولوژی تسکینی (درمان سرطان‌های مرحله نهایی برای کاهش رنج)
  • انکولوژی کودکان
  •  قفسه سینه (سرطان‌های ریه، مری و پلور)

تفاوت پزشک آنکولوژی و هماتولوژی در ایران

 هماتولوژی در رابطه با بیماری‌های خون است و انکولوژی در مورد بیماری‌های بدخیم. در ایران این هردومورد را دریک تخصص ارائه می‌کنند و در برخی کشورهای مختلف هستند. به عبارتی رشته هماتولوژی، همان خون‌شناسی است و رشته انکولوژی همان سرطان‌شناسی است. این دو شاخه در ایران در قالب یک رشته به نام هماتولوژی انکولوژی ارائه می‌شود که از فوق‌ تخصص‌های رشته داخلی است. یعنی در ابتدا پزشک عمومی تحصیلات خود را در زمینه تخصص داخلی ادامه داده و سپس برای فوق در رشته هماتولوژی-انکولوژی تحصیل کرده است. زمانی که می گوییم فوق‌تخصص خون و آنکولوژی،منظورمان دقیقا همین است. ممکن است متخصصانی با نام آنکولوژیست هم شنیده باشید که این پزشکان نیز در یکی از شاخه‌های مرتبط با آنکولوژی تخصص دیده‌اند مانند متخصص رادیوتراپی و آنکولوژی.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

instagram logo call button